Wie erft er als er geen testament is?
Zonder testament bepaalt de wet wie erft. In België erven eerst de kinderen, in gelijke delen; een echtgenoot krijgt daarnaast het vruchtgebruik van de hele nalatenschap, en de kinderen de blote eigendom.
Dat staat in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek en geldt in heel België: in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Wat verschilt per gewest is de erfbelasting, niet wie erft.
De volgorde van de erfgenamen
- Kinderen, en kleinkinderen in de plaats van een overleden kind.
- Ouders samen met broers en zussen, als er geen kinderen zijn.
- Grootouders en verdere voorouders.
- Ooms, tantes, neven en nichten.
Een groep erft in principe alleen als er niemand uit een eerdere groep is. De partner komt daar telkens bij, afhankelijk van hoe u samenleefde.
Uitzondering: zonder kinderen, broers of zussen wordt de erfenis in een vaderlijke en een moederlijke helft gesplitst. Een levende ouder erft dan de helft van zijn of haar lijn; de andere helft gaat naar de familie van de andere ouder.
Wie krijgt wat, per situatie
| Situatie | Partner | Familie |
|---|---|---|
| Gehuwd, met kinderen | Vruchtgebruik op de hele nalatenschap | Kinderen: de blote eigendom, in gelijke delen |
| Gehuwd, zonder kinderen, met ouders of broers en zussen | Het deel van de overledene in het gemeenschappelijk vermogen en in wat u samen onverdeeld bezat, in volle eigendom, plus vruchtgebruik op de overige eigen goederen | De blote eigendom van de overige eigen goederen |
| Gehuwd, zonder kinderen, ouders, broers of zussen | Leven er nog grootouders: het deel van de overledene in het gemeenschappelijk vermogen en in wat u samen onverdeeld bezat, in volle eigendom, plus vruchtgebruik op de overige eigen goederen. Zo niet: alles | Grootouders: de blote eigendom van de overige eigen goederen. Neven, ooms en tantes erven niet naast een echtgenoot |
| Wettelijk samenwonend | Vruchtgebruik op de gezinswoning en de inboedel (bij huur: het recht op de huur) | De rest, volgens de volgorde hierboven |
| Samenwonend zonder verklaring | Niets van rechtswege | Alles, volgens de volgorde hierboven |
| Geen partner, met kinderen | — | Kinderen: alles, in gelijke delen |
| Geen partner of kinderen, wel ouders én broers of zussen | — | Elke ouder een vierde; broers en zussen samen de rest |
Waar mensen zich vaak in vergissen
- De gemeenschap wordt eerst verdeeld. Bij een huwelijk zonder contract houdt de partner de eigen helft van het gemeenschappelijk vermogen. De erfenis is alleen de andere helft, plus de eigen goederen van de overledene.
- Stiefkinderen erven niet vanzelf. Alleen via een testament of schenking.
- Samenwonen zonder verklaring geeft geen erfrecht. Ook niet na vele jaren.
- Een overleden kind wordt vervangen door zijn kinderen. Zij delen samen het deel van hun ouder.
Een testament of eerdere schenkingen kunnen de verdeling veranderen, binnen grenzen. Lees ook wat het voorbehouden erfdeel is.
Bronnen
- Burgerlijk Wetboek, Boek 4: art. 4.10 (volgorde), 4.13–4.15 (plaatsvervulling), 4.16–4.17 (kinderen en echtgenoot), 4.23 (wettelijk samenwonende), 4.26–4.28 (ouders, broers en zussen), 4.29–4.30 (grootouders en verdere familie naast een echtgenoot).